ถ้าบริษัทหนึ่งบังคับให้คุณสวมชุดยูนิฟอร์มที่กำหนด ขับรถตู้ที่พิมพ์โลโก้แบรนด์ วิ่งตามเส้นทางที่จัดไว้ให้ แถมยังใช้โดรนจับตาคุณก่อนที่คุณจะวางแผนนัดหยุดงาน แบบนี้ยังนับว่าเป็น "เจ้าของธุรกิจอิสระ" อยู่หรือไม่? สำนักงานอัยการรัฐนิวเจอร์ซีย์ Jennifer Davenport ไม่คิดเช่นนั้น โดยได้ยื่นฟ้องคดีต่อต้านการผูกขาดต่อ Amazon เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม กล่าวหาว่าบริษัทใช้ "อำนาจครอบงำฝั่งผู้ซื้อ" ในทางที่ผิดต่อคนขับที่เป็นเอาต์ซอร์ส

Amazon เริ่มสร้างเครือข่ายการจัดส่ง DSP (Delivery Service Partner) ตั้งแต่ปี 2018 โดยเอาต์ซอร์สธุรกิจส่งของให้ผู้รับเหมาบุคคลที่สาม และกำหนดให้ผู้รับเหมาเหล่านี้เป็นผู้ประกอบการอิสระ แต่ตามคำฟ้อง Amazon นอกจากจะจัดหาสินค้าแล้ว ยังรับผิดชอบแจกยูนิฟอร์ม จัดหารถตู้ติดโลโก้แบรนด์ จัดเส้นทาง และใช้กล้อง ระบบ AI รวมถึงโดรนในการสอดส่องคนขับ — คำฟ้องระบุเป็นพิเศษว่าคนขับบางส่วนที่วางแผนนัดหยุดงานหรือเข้าร่วมจัดตั้งสหภาพแรงงานเคยถูกโดรนจับตาดู

ข้อกล่าวหาที่สำคัญกว่านั้นคือการควบคุมด้านการจ้างงาน คำฟ้องระบุว่า "พนักงานบางคนที่สนับสนุนการจัดตั้งสหภาพแรงงานที่สถานีจัดส่งของ Amazon ภายหลังถูก DSP รายอื่นในเครือข่ายปฏิเสธการจ้างงานหรือเลิกจ้าง" กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ แม้จะเปลี่ยนผู้รับเหมาแล้ว ประวัติการเข้าร่วมกิจกรรมสหภาพแรงงานดูเหมือนจะยังติดตัวคนขับไปด้วย

สำนักงานของ Davenport เน้นย้ำว่านี่คือคดีระดับรัฐคดีแรกในสหรัฐฯ ที่ยื่นฟ้องเรื่องพฤติกรรมผูกขาดฝั่งผู้ซื้อ (monopsony conduct) โดยเฉพาะ คำฟ้องระบุว่า Amazon เป็นผู้ซื้อบริการ DSP เพียงรายเดียว ทำให้ผู้รับเหมาเหล่านี้ไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากต้องพึ่งพาราคาและเงื่อนไขที่ Amazon กำหนด ผลลัพธ์คือค่าจ้างคนขับ "ต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ" เมื่อเทียบกับตำแหน่งงานลักษณะเดียวกันที่ US Postal Service, UPS และ FedEx

โฆษกของ Amazon นาย Steve Kelly ปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด โดยบอกกับ Engadget ว่า "คำฟ้องนี้ไม่ตรงกับความเป็นจริงเลย" เน้นย้ำว่า DSP เป็นเจ้าของธุรกิจอิสระที่ตัดสินใจเรื่องการจ้างงาน การบริหารกองรถ และการวางแผนกำลังการผลิตด้วยตนเอง และยังสามารถเลือกร่วมงานกับบริษัทอื่นนอกเหนือจาก Amazon ได้ เขายังกล่าวเสริมว่า จากข้อมูลสภาพเส้นทางจริง เส้นทางจัดส่งส่วนใหญ่สามารถทำได้ตรงเวลาหรือเร็วกว่ากำหนด พร้อมชี้ว่าสำนักงานอัยการไม่ได้สื่อสารกับ Amazon เกี่ยวกับข้อกล่าวหาหลักก่อนยื่นฟ้อง แต่เลือก "จัดแถลงข่าวแทนการพูดคุย"

นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่โครงการคนขับของ Amazon ถูกจับตามอง โครงการเอาต์ซอร์สคนขับอีกโครงการหนึ่งในเครือคือ Flex เคยถูก FTC สอบสวนกรณีกักเงินทิปคนขับไว้ 617,000 ดอลลาร์ ก่อนที่ Amazon จะยอมความกับหน่วยงานกำกับดูแลและคืนเงินทั้งหมดให้คนขับ หากคดีของรัฐนิวเจอร์ซีย์ในครั้งนี้เป็นผล ก็เท่ากับว่าเส้นแบ่งที่คลุมเครือระหว่าง "การเอาต์ซอร์ส" กับ "การควบคุม" จะถูกนำขึ้นสู่บัลลังก์กฎหมายผูกขาดเป็นครั้งแรก