เส้นสีขาวที่เครื่องบินทิ้งไว้บนท้องฟ้า ดูเผินๆ เหมือนแค่ลวดลายสวยงาม แต่แท้จริงแล้วอาจเป็นหนึ่งในตัวการที่เร่งให้โลกร้อนขึ้น ล่าสุด Google กำลังร่วมมือกับรัฐบาลอังกฤษในโครงการทดลองชื่อ "Operation Blue Skies" เพื่อทดสอบว่าการปรับเส้นทางการบินเพียงเล็กน้อยจะช่วยลดการเกิดควันเครื่องบิน หรือที่เรียกว่า contrail ได้หรือไม่
Contrail ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในอากาศที่เย็นและชื้น เมื่อไอน้ำที่ปล่อยออกมาจากเครื่องยนต์เจ็ตเจอกับอุณหภูมิต่ำก็จะควบแน่นและกลายเป็นน้ำแข็ง ก่อตัวเป็นเส้นสีขาวที่เราคุ้นตากันดี ปัญหาคือมันจะกักเก็บความร้อนที่แผ่ออกมาจากพื้นผิวโลก ทำให้ชั้นบรรยากาศอุ่นขึ้น นักวิจัยประเมินว่าผลกระทบจากความร้อนที่เกิดจาก contrail คิดเป็นประมาณหนึ่งในสามของผลกระทบด้านสภาพภูมิอากาศทั้งหมดจากอุตสาหกรรมการบิน ทั้งนี้สิ่งที่กำลังพูดถึงคือ contrail ที่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์รองรับ ไม่ใช่ทฤษฎีสมคบคิดเรื่อง "chemtrail" ที่แชร์กันในโซเชียลมีเดียโดยไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์แต่อย่างใด
สนามทดลองครั้งนี้เลือกใช้น่านฟ้า Shanwick ซึ่งเป็นเขตควบคุมการบินทางฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ การทดลองจะดำเนินไปเป็นเวลา 30 เดือน ครอบคลุมสองฤดูหนาวถัดไป เพราะอากาศเย็นคือเงื่อนไขที่ทำให้ contrail เกิดขึ้นได้ง่ายที่สุด เจ้าหน้าที่ควบคุมการจราจรทางอากาศจะอาศัยข้อมูลพยากรณ์อากาศเพื่อระบุพื้นที่ในชั้นบรรยากาศที่มีแนวโน้มก่อให้เกิด contrail ชนิดที่ทำให้โลกร้อน จากนั้นจะให้เที่ยวบินบางส่วนปรับระดับความสูงในแนวดิ่งได้สูงสุด 2,000 ฟุต เพื่อหลบเลี่ยงพื้นที่เหล่านั้น โดยยังคงอยู่ในขอบเขตการบินปกติ
ขนาดของการทดลองนี้จริงๆ แล้วค่อนข้างเล็ก ตามการประเมินของโครงการ แต่ละปีจะมีเที่ยวบินราว 10,000 เที่ยวที่บินผ่านน่านฟ้านี้ แต่ตลอดช่วงทดลองสองฤดูหนาว เที่ยวบินที่จะถูกปรับเส้นทางจริงมีเพียง 1% ถึง 5% เท่านั้น นี่คือการทดลองที่จงใจจำกัดขอบเขตการแทรกแซงให้น้อยที่สุดก่อน เพื่อยืนยันว่าวิธีการนี้ได้ผลจริงหรือไม่
บทบาทของ Google ในโครงการนี้คือการให้โมเดล AI คาดการณ์ ช่วยระบุพื้นที่ในชั้นบรรยากาศที่มีแนวโน้มก่อให้เกิดคอนเทรลชนิดที่ทำให้โลกร้อนขึ้นได้ง่าย พร้อมใช้ภาพถ่ายดาวเทียมและแมชชีนเลิร์นนิงในการติดตามและตรวจสอบผลการทดลอง งานวิจัยและการทดลองขนาดเล็กในอดีตแสดงให้เห็นแล้วว่า AI มีศักยภาพในการค้นหาพื้นที่เสี่ยงสูงประเภทนี้ได้ Google ระบุว่าครั้งนี้เข้าร่วมในลักษณะเพื่อสาธารณประโยชน์ โดยทุ่มงบประมาณ 1.4 ล้านปอนด์ (ราว 1.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ)
ตามรายงานของ AP รัฐบาลอังกฤษเป็นผู้รับผิดชอบงบประมาณมากกว่าครึ่งหนึ่งของโครงการทั้งหมดที่มีมูลค่า 5 ล้านปอนด์ (ราว 6.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ส่วนการจัดการเที่ยวบินจริงจะดำเนินการโดย NATS ผู้ให้บริการควบคุมการเดินอากาศของอังกฤษ โดยมี Contrails.org, กรมอุตุนิยมวิทยาอังกฤษ (Met Office), Imperial College London และ University of Cambridge เข้าร่วมในโครงการนี้ด้วย
