ขี้ผึ้งอาจเป็นวัตถุแห่งการสักการะ หรือกลายเป็นพื้นผิวของภาพเขียนก็ได้ นิทรรศการจิตรกรรมเดี่ยวครั้งแรกของศิลปินไทย Tada Hengsapkul ในชื่อ Has anyone ever asked you where the wind comes from? เปิดที่ 100 Tonson Foundation กรุงเทพฯ ตั้งแต่วันที่ 17 ตุลาคม 2026 ถึง 11 เมษายน 2027 โดยมี Earth Songsriwilai เป็นภัณฑารักษ์ นิทรรศการใช้จิตรกรรมขี้ผึ้งและงานจัดวางสื่อผสมตั้งคำถามว่าศรัทธาเคลื่อนผ่านวัตถุและการบริโภคอย่างไร
จิตรกรรมขี้ผึ้งคืออะไร? เริ่มจากความสัมพันธ์ของสีกับพื้นผิว จิตรกรรมขี้ผึ้งมีชื่อภาษาอังกฤษว่า encaustic painting คลังศัพท์ศิลปะและสถาปัตยกรรมของ Getty อธิบายว่าเป็นการกระจายรงควัตถุในขี้ผึ้งหลอมเหลว ทาลงบนพื้นผิวขณะอุ่น แล้วใช้ความร้อนหลอมประสานและยึดสีเข้าด้วยกัน เมื่อรู้กระบวนการนี้ ความพร่าเลือนในภาพจึงไม่ใช่เพียงชุดสี เพราะสีและเนื้อวัสดุที่ปกคลุมอยู่มีความสัมพันธ์กัน ลองสังเกตว่าภาพถูกชั้นผิวบังตรงไหน และปรากฏขึ้นอีกครั้งตรงไหน นี่เป็นทางเข้าเพื่อเข้าใจวัสดุ ไม่ใช่การสาธิตที่เปิดให้สัมผัสผลงาน
ในภาพผลงานที่มูลนิธิเผยแพร่ ดอกบัวสีชมพูสองดอกยื่นขึ้นทางซ้ายของภาพ ก้านสีเขียวยังคงชัดบนพื้นหลังชมพูอมเทา แต่ขอบกลีบดูคลายตัวอยู่ใต้หมอกบาง รูปทรงไม่สม่ำเสมอสีน้ำตาลทองตรงมุมขวาบนตัดกับความนุ่มนวลของดอกไม้ มองดอกไม้แล้วค่อยเลื่อนไปยังพื้นที่ว่างรอบข้าง จะเห็นว่าพลังของภาพไม่ได้อยู่ที่รายละเอียดอัดแน่น แต่อยู่ในระยะระหว่างการจำรูปได้กับการเลือนหาย ภาพนี้ไม่มีชื่อผลงานหรือขนาดระบุชัด จึงบรรยายเฉพาะรูปทรงที่มองเห็น
นอกเหนือจากดอกบัว คือการที่วัตถุได้รับคุณค่า นิทรรศการพิจารณา “ทุนนิยมทางศรัทธา” ในสังคมไทยร่วมสมัย เมื่อวัตถุชิ้นหนึ่งมีทั้งคุณค่าทางจิตใจ หน้าที่ในพิธีกรรม และราคาในตลาด สิ่งที่เปลี่ยนคือวัตถุหรือวิธีที่เรามองมัน? ขี้ผึ้งขึ้นรูปได้ และยังขูดหรือลอกออกได้ด้วย การก่อรูปกับการเอาออกจึงอยู่ร่วมในวัสดุเดียวกัน แทนที่จะมองดอกบัวเป็นเพียงของประดับอันสงบ ลองนำคำถามนี้ไปเปรียบเทียบความสัมพันธ์ของภาพ พื้นผิววัตถุ และพื้นที่จัดแสดง
Tada เกิดที่ Korat ในปี 1987 เคยศึกษาการถ่ายภาพที่ Pohchang Academy ปัจจุบันอาศัยและทำงานในกรุงเทพฯ ภาพถ่ายและภาพเคลื่อนไหวเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการทำงาน ดังนั้น “นิทรรศการจิตรกรรมเดี่ยวครั้งแรก” จึงไม่ได้หมายถึงนิทรรศการเดี่ยวครั้งแรกหรือเพิ่งเริ่มเป็นศิลปิน ภาพบุคคลอย่างเป็นทางการถ่ายในสภาพแวดล้อมการทำงาน มีรอยสีบนโต๊ะและผลงานกับเครื่องมืออยู่ข้างตัว ภาพนี้ให้บริบทของผู้สร้าง ไม่ใช่ภาพรวมพื้นที่ติดตั้งนิทรรศการครั้งนี้ที่เสร็จสมบูรณ์
Tada Hengsapkul นั่งอยู่ท่ามกลางผลงานและเครื่องมือ หน้าโต๊ะที่มีรอยสี จัดถึงเมื่อไร และเข้าชมได้เวลาใด? มูลนิธิวางระยะจัดแสดงประมาณครึ่งปี และเตรียมเวิร์กช็อปจิตรกรรมขี้ผึ้ง กิจกรรมดนตรี และเสวนาพิเศษ โดยจะประกาศวันและวิธีเข้าร่วมแต่ละรายการภายหลัง หากอยากชมงานและร่วมกิจกรรมในวันเดียวกัน ควรดูโปรแกรมช่วงนั้นก่อน ไม่ใช่คาดว่าจะมีเวิร์กช็อปทุกวัน สำหรับผู้ที่ต้องการชมผลงานอย่างสงบ การเชื่อมวัสดุ ภาพดอกบัว และคำถามเรื่องศรัทธาที่กลายเป็นสินค้าเข้าด้วยกัน ก็เป็นเส้นทางชมงานที่จับต้องได้แล้ว
100 Tonson Foundation ตั้งอยู่ที่ 100 ซอยต้นสน ถนนเพลินจิต แขวงลุมพินี เขตปทุมวัน เวลาที่ระบุอย่างเป็นทางการปัจจุบันคือวันพฤหัสบดีและศุกร์ 10:00–18:00 น. วันเสาร์และอาทิตย์ 11:00–19:00 น. เดินทางได้จาก BTS ชิดลม ทางออก 1 แล้วไปยังซอยต้นสน ดูรายละเอียดนิทรรศการและกิจกรรมต่อเนื่องได้ที่หน้าอย่างเป็นทางการ โดยยังไม่นำเวลาและค่าเข้าร่วมเวิร์กช็อปที่ไม่ประกาศมารวมในแผนชมงานนี้
